مطالبی درباره جن

بسم الله الرحمن الرحیم

 

مجموعه ای از سوال و جواب درباره جن

 

درباره جن و ویژگی های آن توضیح دهید .
جن - چنان چه از مفهوم لغوی این کلمه به دست می آید -موجودی است ناپیدا که وجود آن را قرآن کریم تصدیق کرده و مشخصاتی رانیز برای آن معرفی نموده است از جمله این که : 1- از شعله آتش آفریده شده اند .2- مانند انسان دارای تکلیف و مسوولیت هستند .3- دارای علم وادراک و تشخیص حق از باطل و استدلال می باشند .4- گروهی از آنها مومن و گروهی کافر و دارای افراد خوب و بدند .5- آنها نیز مانند انسان مرگ و میرو تولید نسل دارند .6- همانند انسان در قیامت برانگیخته می شوند و جزای اعمال خود را می بینند .

ولی آنچه که در زبان مردم مرسوم است که آنها راموجوداتی دارای اشکال عجیب و غریب و موذی و مضر به حال انسان وبدخواه او معرفی می کنند که گاهی مزاحم دیگران می شوند، اغلب پایه واساسی ندارد و نه مورد تایید عقل است و نه مورد تایید قرآن . البته ممکن است افرادی از طریق علوم غریبه مانند سحر، جادو و کهانت با بعضی ازافراد جن ارتباط پیدا کنند و آنها را استخدام نمایند؛ اما چنین افرادی بسیاراندک و انگشت شمارند .اما کارهای آنها با خواندن بعضی از سوره های قرآن مانند : ناس ، علق و کافرون و هم چنین با بعضی از دعاهای رسیده ازمعصومین بی اثر می شود.
 
جن چیست؟ چرا آفریده شده و چه تأثیری در زندگی انسان دارد؟
چیستى جن 
در عالم هستى برخى از موجودات غیرمحسوس اند و با حواس طبیعى قابل درک نیستند. یکى از این موجودات «جن» است. جن که در اصل معناى «پوشیدگى» دارد، از چشم انسان پوشیده است. قرآن وجود این موجود را تصدیق کرده و سوره اى به نام «جن» در قرآن وجود دارد. در قرآن گاهى از این موجود به «جان» یاد مى شود الرحمن (55)، آیه 39 و حجر (15)، آیه 27..
ماهیت و حقیقت این موجود، چندان براى ما روشن نیست؛ ولى از پاره اى آیات و روایات مى توان به بعضى مشخصات آن دست یافت، از جمله:
1. از آتش آفریده شده و خلق آن پیش از آفرینش انسان است حجر (15)، آیه 27 ؛ الرحمن (55)، آیه 15..
2. مانند انسان مکلف و مسئول است ذاریات (51)، آیه 56..
3. دسته اى از آنها مؤمن و گروهى کافر و عده اى نیک و برخى زشت کرداراند جن (72)، آیات 11 و 14 و 15 ؛ احقاف (46)، آیه 31..
4. برخى از آنها مرد و پاره اى دیگر زن هستند و تولید مثل مى کنند جن (72)، آیه 6.
5. زندگى مى کنند و مى میرند احقاف (46)، آیه 18؛ نگا: المیزان، علامه سید محمد حسین طباطبایى، مؤسسه مطبوعاتى اسماعیلیان، چاپ پنجم 1371، ج 20، ص 41..
6. داراى شعور و اراده اند و مى توانند با سرعت حرکت کنند؛ مانند قصه حضرت سلیمان و تخت بلقیس (ملکه سبا) نمل (27)، آیه 38- 39..
7. مسخّر انسان مى گردند؛ در این رابطه قرآن تنها به قضیه حضرت سلیمان اشاره کرده است که علاوه بر پرندگان، وحوش و انسان ها، جن نیز در اختیار و به فرمان او بودند نگا: نمل (27)، آیات 17 تا 39 ؛ سبأ(34)، آیه 12 - 14 ؛ انبیاء (21)، آیه 82..
8. در روایات آمده است: جن مؤمن، مسخر پیامبران و امامان مى شوند و به آنان خدمت مى کنند. کسانى که به اذن الهى ولایتى دارند، مى توانند جنیان کافر را نیز تحت فرمان خود درآورند نگا: مصباح یزدى، محمد تقى، معارف قرآن، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى، قم، چاپ دوم 1378 - ص 313 - 312..
9. از پاره اى آیات و روایات معلوم مى شود که جنیان به پیامبر خدا(ص) ایمان آورده اند جن (72)، آیه 1 ؛ احقاف (46)، آیه 29 - 32..
اینکه جن در کجاى زمین قرار دارد، به طور واضح و مشخص مطرح نشده است، اما برخى از روایات، به اماکنى که در آنجا حضور بیشترى دارند اشاره کرده است نگا: معارف قرآن، ص 309 - 311..

چرایى جن 
با توجه به توضیحات بالا، روشن مى شود که جن داراى اراده و اختیار بوده، ولى از جهت آگاهى و شعور از انسان پایین تر است.
جن هم مانند انسان، موجودى است که امکان خلقش بوده و فیض و رحمت مطلق الهى به وجود آنها تعلّق گرفته است. خداوند متعال آنها را همچون انسان مختار آفریده و راه کمالشان را مسیر معرفت و عبادت قرار داده است. «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُونِ»؛ ذاریات (51)، آیه 51.. به عبارت دیگر همان فلسفه اى که در مورد آفرینش انسان وجود دارد، در مورد جن نیز مطرح است.

جن و انسان 
اجمالاً مى دانیم جن، گاهى در زندگى انسان تأثیر گذاشته و برخى از انسان ها نیز در زندگى جنیان مؤثر مى باشند. اما این موضوع به دلیل ناپیدا و پنهان بودن، با افسانه سازى هایى همراه شده که به بیشتر آنها نمى توان اعتماد کرد.
جنیان مى توانند با برخى از انسان ها ارتباط برقرار کنند. برحسب روایات آنان با انبیا و ائمه(ع) ارتباط داشتند. گاهى نیز ارتباط بعضى از انسان ها با جن مشرک و کافر، موجب افزایش گمراهى و طغیان آنها مى شود: «وَ أَنَّهُ کانَ رِجالٌ مِنَ الْإِنْسِ یَعُوذُونَ بِرِجالٍ مِنَ الْجِنِّ فَزادُوهُمْ رَهَقاً»؛ جن (72)، آیه 6.؛ «و اینکه مردانى از بشر به مردانى از جن پناه مى بردند و آنها سبب افزایش گمراهى و طغیان ایشان مى شدند».
بنابراین جن - چه مؤمن و چه کافر با انسان ارتباط برقرار مى کند. این موضوع به صراحت در قرآن و روایات وارد شده است .
براى آگاهى بیشتر ر.ک:
الف. الجن فى الکتاب والسنه، اعداد ولى زاربن شاه زالدین، دارالبشائر الاسلامیه، بیروت، چاپ اول 1996 م، ص 88 - 94 و بقیه کتاب در مورد مختصات و ماهیت جن.
ب. الجن فى القرآن والسنه، عبدالامیر على مهنّا، مؤسسه الاعلمى للمطبوعات، بیروت، چاپ اول، 1992م، ص 31 - 33 و بقیه مباحث هم خواندنى است.
ج. الجن بین الاشارات القرآنیة وعلم الفیزیاء، عبدالرحمن محمد الرفاعى، مکتبه مربوسى الصغیر، چاپ اول 1997م 
د. جن و شیطان، علیرضا رجالى تهران، نشر نبوغ،(منبع فارسى).
ه. دانستنى هایى درباره جن، ابوعلى خداکرمى، ص 189 - 41
.
آیا می توان اجنه را تسخیر کرد و نحوه تسخیر آنها چیست؟
به طور کلی اجنه مسخر دو گروه بوده اند : 1- پیامبران الهی و بندگان شایسته خداوند 2-انسان های فرصت طلب و منحرف و یا سود جویی که با انجام اعمال خلاف عقل و شرع مثل آتش زدن قرآن و یا آلوده کردن و ملوث ساختن آن و سایر اعمال زشت و نادرست دیگر اجنه را تسخیر خود کرده و اخبار غیبی را از آنها گرفته و برای دیگران بیان می کنند و یا از جنیان سوء استفاده های دیگر می کنند که از این عمل در منابع اسلامی به کهانت و سحر تعبیر شده و از گناهان کبیره و کفر و شرک شمرده شده و به شدت از آن نهی شده است . ( گناهان گبیره ، شهید دستغیب ، ج1، بحث سحر و کهانت )
در مورد گروه اول در قرآن تصریح شده است که : ) وَ الشَّیاطِینَ کُلَّ بَنَّاءٍ وَ غَوَّاصٍ (37) وَ آخَرِینَ مُقَرَّنِینَ فِی الْأَصْفادِ (38)37- و شیاطین را مسخر او ساختیم، هر بناء و غواصى از آنها.
38- و گروه دیگرى (از شیاطین) را در غل و زنجیر (تحت سلطه او) قرار دادیم. - موهبت دیگر خداوند به سلیمان ع مساله تسخیر موجودات سرکش و قرار دادن آن در اختیار او براى انجام کارهاى مثبت بود چنان که در آیه بعد مى گوید و شیاطین را مسخر او ساختیم، و هر بنا و غواصى از آنها را سر بر فرمان او نهادیم تا گروهى در خشکى هر بنائى مى خواهد براى او بسازند، و گروهى در دریا به غواصى مشغول باشند (وَ الشَّیاطِینَ کُلَّ بَنَّاءٍ وَ غَوَّاصٍ) .
و به این ترتیب خداوند نیروى آماده اى براى کارهاى مثبت را در اختیار او گذاشت، و شیاطین که طبیعتشان تمرد و سرکشى است آن چنان مسخر او شدند که در مسیر سازندگى و استخراج منابع گرانبها قرار گرفتند.
نه تنها در این آیه که در آیات متعدد دیگرى از قرآن مجید به این معنى اشاره شده که شیاطین مسخر سلیمان بودند، و براى او فعالیتهاى مثبتى داشتند، منتها در بعضى از آیات مانند آیات مورد بحث و آیه 82 سوره انبیاء تعبیر به شیاطین شده، در حالى که در آیه 12 سوره سبأ تعبیر به جن شده است.
تفسیر نمونه، ج 19، ص: 287
اینک برای آگاهی بیشتر شما مطالبی در مورد ویژگی های جن عرضه می داریم :
جن موجودى است که از نظر ما پوشیده است، اما داراى عقل و شعور و قدرت مى باشد، همچنین مؤمن و کافر است، و هیچ مانعى ندارد که به فرمان خدا در اختیار پیامبرى قرار گیرند و به کارهاى مفیدى مشغول شوند، این احتمال نیز وجود دارد که شیاطین معنى گسترده اى داشته باشد که هم انسانهاى سرکش و هم غیر آنها را شامل شود، و اطلاق شیطان بر این مفهوم وسیع در قرآن مجید آمده است (انعام- 112) و به این ترتیب خداوند نیرویى به سلیمان داد که توانست همه متمردان را تسلیم خود سازد. از مفهوم لغوى این کلمه به دست مى آید موجودى است ناپیدا که وجود آن را قرآن کریم تصدیق کرده و مشخصاتى را نیز براى آن معرفى کرده است از جمله این که:
1- از آتش خلق شده اند
. 2- مانند انسان داراى تکلیف و مسؤولیت هستند.
3- داراى علم و ادراک و تشخیص حق از باطل و استدلال مى باشند.
4- گروهى از آنها مومن و گروهى کافر و داراى افراد خوب و بد هستند.
5- آنها نیز مانند انسان مرگ و میر و تولید مثل دارند.
6- همانند انسان در قیامت برانگیخته مى شوند و جزاى اعمال خود را مى بینند. ولى آنچه در زبان مردم مرسوم است که از آنها به از ما بهتران، پرى، همزاد و... تفسیر مى کنند و آنها را موجوداتى داراى اشکال عجیب و غریب و موذى و مضر به حال انسان و بدخواه او معرفى مى کنند و گاهى مزاحم دیگران مى شوند هیچ گونه پایه و اساسى ندارد و نه مورد تأیید عقل است و نه مورد تأیید قرآن و روایات اسلامى و اینها بیشتر زاییده توهمات و خیال پردازى عده اى خاص است که مى خواهند بازار کسب و دعانویسى و امثال اینها را گرم نگه دارند. 
در فلسفه آفرینش جن؛ هر فلسفه اى که براى آفرینش انسان وجود دارد، براى جن نیز هست. اما این که جن در کجاى زمین قرار دارد؟ به طور واضح و مشخص مطرح نشده است هر چند برخى از روایات به اماکنى که جنیان در آنجا حضور بیشترى دارند اشاره شده است. 
آنچه که مسلم است جن نیز مانند انسان موجودى است جسمانى با این تفاوت که انسان از خاک و جن از آتش است. طبعا همان طور که انسان داراى روح است جن نیز روح دارد و از آنجا که میان روح و بدن رابطه اى نزدیک وجود دارد، مى توان تصور کرد که - چنان که برخى از انسان ها با ریاضت واجد شرایط سیر روحى در عوالم دیگر مى شوند - براى جن نیز در شرایط خاص روحى این امکان هست که روح آنها گاهى با عالم بالا تماس حاصل کند اما به هر روى مکان اصلى آنها همین زمین است و حتى تماس با عالم بالا نیز طبق برخى آیات قرآن پس از تولد حضرت رسول(ص) براى آنها ممنوع شده است.(نگا: معارف قرآن، ص 311 - 309) و اما ارتباط با آنها جن مى تواند با بعضى از انسان ها ارتباط برقرار کند. چنان که بعضى از آنها با انسان ارتباط برقرار مى کردند در مورد انبیاء و ائمه(ع) در روایت آمده است که چنین ارتباطى داشتند و گاهى نیز ارتباط جن مشرک و کافر با بعضى از انسان موجب افزایش گمراهى و طغیان آنها مى شدند «و انه کان رجال من الانس یعوذون برجال من الجن فزادوهم رهقا ؛ و این که مردانى از بشر به مردانى از جن پناه مى بردند و آن ها سبب افزایش گمراهى و طغیان مى شوند(جن، آیه 6) بنابراین جن چه مؤمن و چه کافر از ایشان با انسان ارتباط برقرار مى کنند و این موضوع به صراحت در قرآن و روایات و حکایات نیز وارد شده است. به نظر مراجع تقلید تسخیر جن اگر چه در واقع امکان دارد؛ ولى شرعا جایز نیست. براى آگاهى بیشتر ر.ک: 1- جن و شیطان، علیرضا رجالى تهرانى، ص 153 – 163 
2- دانستنى هایى درباره جن، ابوعلى خداکرمى، ص 1 4 
3 – الجن فى الکتاب والسنة، اعداد ولى زاربن شاه زالدین، دارالبشائر الاسلامیه، بیروت، چاپ اول 1996 م ، ص 94 - 88 و بقیه کتاب در مورد مختصات و ماهیت جن. 
4- الجن فى القرآن والسنة، عبدالامیر على مهنّا، مؤسسه الاعلمى للمطبوعات، بیروت، چاپ اول، 1992م ، ص 33 - 31 و بقیه مباحث هم خواندنى است. 
5- الجن بین الاشارات القرآنیة وعلم الفیزیاء، عبدالرحمن محمد الرفاعى، مکتبة مربوسى الصغیر، چاپ اول 1997م افزایش آگاهی و اطلاعات در مورد موجودات کار مطلوبی است ولی بیش از داشتن اطلاعات پیگیری در این زمینه کار مطلوبی نیست و سیره صالحان نیز چنین نبوده است. اطلاعات مفید و معتبر را در منابع معرفی شده جستجو کنید.
درباره جن قدری توضیح دهید.
جن ها موجوداتى هستند که مسلمان و کافر دارند. استاد ما مرحوم علامه طباطبایى از بعضى اشخاصى که با این مسائل مأنوس بودند، چنان نقل مى کردند که یکى از جنیان گفته بود در گروه ما سُنّى وجود ندارد؛ زیرا هنوز بین ما اشخاصى هستند که ماجراى غدیر را درک کرده و در آن صحنه حاضر بوده اند. 
سطح درک اینها از انسان بسیار کمتر است؛ ولى تحرکشان بیش تر مى نماید. هنوز نقل نشده که آن ها پیامبر داشته باشند؛ امت پیامبر ما هستند. بسیارى از جنیان درخدمت انسانند و مزاحم نیستند. هراس از جن و جن زدگى نیز درست نیست. در میان آن ها، مردان و زنان بزرگى دیده مى شود؛ ولى به مقام نبوت و امامت نمى رسند.
  
آیا جنیان نیز مانند انسان ها دارای پیامبر بوده اند؟ (اگر داشتند آیا کتاب و معجزه هم داشته اند؟)
کلمه ی جن در اصل به معنی چیزی است که از حس انسان پوشیده باشد1و جن هم موجودی است ناپیدا که مشخصات زیادی برای او در قرآن ذکر شده است که پاره ای از آن را می آوریم:
1- جن موجودی است که از شعله ی آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است. «و خلق الجان من مارج من نار.»2
2- دارای علم و ادراک و تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال هستند.
3- گروهی از آنها مؤمن صالح و گروهی کافرند. «و انا منا الصالحون و منا دون ذلک.»3
4- آنها دارای حشر و نشر و معادند.4
5- آنها قدرت نفوذ در آسمان ها و خبرگیری و استراق سمع داشتند و بعداً ممنوع شد. «و انا کنا نفوذ منها مقاعد مسمع. فمنه یستمع الا ان یجد له شهاباً رصدا.»5
6- آنها با بعضی از انسان ها ارتباط برقرار می کردند و با آگاهی محدودی که نسبت به بعضی از اسرار نهایی داشتند به اغوای انسان ها می پرداختند. «و انه کان رجال من الانس یعوذون برجال من الجن فزادهم رهقا.»6
7- در میان آنها افرادی یافت می شود که از قدرت زیادی برخوردارند. همان گونه که در میان انسا ن ها نیز چنین است. «قال عفریت من الجن انا اتیک به قبل از تقوم من مقامک.»7
8- آنها قدرت به انجام بعضی کارهای مورد نیاز انسان دارند. «و من الجن من یعمل بین یدیه باذن ربه... یعملون له ما یشاء من محاریب و تماثیل و جفان کالجواب.»8
9- خلقت آنها قبل از خلقت انسان بوده است. «و الجان خلقناه من قبل.»9
10- آنها دارای زن و مرد هستند. «رجال من الجن.»10
و اما در رابطه  با جواب سؤال شما باید عرض کنیم، بر طبق آیه ی قرآن گروهی از جن که مسخر حضرت سلیمان بودند افرادی باهوش، فعال، هنرمند و صنعت گر با مهارت های مختلفی بودند11 و حالا آیا این جنیان پیامبرشان حضرت سلیمان بود یا نه در قرآن هیچ اشاره ای بر آن نشده، فقط آن چیزی که قطعی است این می باشد که در زمان پیغمبر اسلام(ص) گروهی از آنها به پیامبر ما ایمان آوردند که برای نمونه دو قضیه را نقل می کنیم:
در مورد شأن نزول سوره ی جن علماء فرموده اند: پیامبر از مکه به سوی بازار عکاظ در طائف آمد تا مردم را در آن مرکز اجتماع بزرگ به سوی اسلام دعوت کند. اما کسی به دعوت او پاسخ مثبت نداد. در بازگشت به محلی رسید که آن را وادی جن می گفتند. شب را در آنجا ماند و تلاوت قرآن می فرمود. گروهی از جن شنیدند و ایمان آوردند و برای تبلیغ به سوی قوم خود بازگشتند.12
بعد از وفات ابوطالب کار بر رسول خدا سخت شده، به سوی طائف عزیمت کرد. تا یارانی پیدا کند، اشراف طائف شدیداً او را تکذیب کردند و آنقدر از پشت سر سنگ به پیامبر زدند که خون از پاهای مبارکش جاری شد. خسته و ناراحت به کنار باغی آمد و سرانجام غلام صاحبان آن باغ که عداس نام داشت، به حضرت ایمان آورد: پیامبر به سوی مکه باز می گشت شبانه به نزدیک نخلی رسید. مشغول نماز شد و در اینجا بود که گروهی از اجنه از اهل یمن از آنجا می گذشتند. صدای تلاوت قرآن حضرت را در نماز صبح شنیدند و ایمان آوردند.13
نتیجه اینکه: با توجه به آیات قرآن جنیان غیر از پیامبر ما از خودشان پیامبری نداشتند و عده ای از آنها به پیامبر ایمان آوردند و عده ای کافر بودند.
1- تفسیر نمونه، ج1، ص68.
2- سوره ی الرحمن، آیه ی15.
3- سوره ی جن، آیه ی11.
4- همان، آیه ی15.
5- همان، آیه ی9.
6- همان، آیه ی6.
7- سوره ی نمل، آیه ی39.
8- سوره ی سبأ، آیه ی13 ـ 12.
9- سوره ی حجر، آیه ی27.
10- سوره ی جن،  آیه ی6.
11- سوره ی سبأ، آیه ی82 و سوره ی ص.
12- تفسیر نمونه، ج25، ص100.
13- مجمع البیان، ج9، ص92.
جهت مطالعه ی بیشتر به تفسیر نمونه مراجعه شود. 
1- تفسیر نمونه، ج11، صص79 و 68.
2- همان، ج22، ص389، ج23، صص475 و 119.
3- همان، ج13، ص475 و ج18، ص37 و ج19، ص287.
4- همان، ج25، صص102 ـ 115 و 157 به نقل از اداره پاسخگویی آستان قدس رضوی
 
 
/ 0 نظر / 6 بازدید